22 augustus, deserteurs opgepakt

22. Augustus. Weder niet veel bijzonders, als dat wij dezen nagt 2 deserteurs, die naar Valanciennes wilden onder het geleide van een mijnwerker, hebben opgeligt en naar de wagt gebragt, die heden voor­mid­dag met enige manschappen naar den Staf zijn opgebragt.

Deze morgen wierd ik verblijd met de ontvangst van de eerste brief van mijne lieve ouders, die mij geruststellende tijdingen nopens hare gezondheid meld.


'Beukenswijk' in Sondel, het woonhuis van de familie Van Hylckama.

21 augustus, voorbereidingen voor de verjaardag onze koning

21. Augustus. Heden wierd er een plan tot een feest op den 24 august gemaakt, zijnde de verjaardag van onzen Koning. Heden middag koomt de majoor Van Schelle1 en de lieutenant Lutjes2 bij ons dineren en wij amuseren ons heel wel. Ik heb weder de wagt, met Tinco.


Koning Willem I door Joseph Paelinck, collectie Rijksmuseum Amsterdam. Publiek domein. 

---

1 Zie over hem de blog van 17 augustus.

2 Zie over hem de blog van 12 augustus, 'Deelnemers'.

20 augustus, naar de mis

20 Augustus. Ik ging deze morgen met mamzel Aurelie naar de mis, doch verstond er niet veel van. De kerk beteekent niet veel en is niet zeer fraaij gedecoreerd. Verder niets bijzonders heden gebeurd, als dat ik een brief van de heer Herbel1 heb ontvangen.

Johannes Bosboom, Kerkinterieur met mis, 1827-1891. 

Rijksmuseum, Amsterdam, RP-T-1921-469, Publiek domein.

---

1 mr. Johann Frederik Mauritz Herbell (Rees (Dld) 1752-Sneek 1819), collega en vriend van Bavius. Hij studeerde rechten aan de Universiteit van Franeker (1770) en Duisburg (1773), hierna huisleraar van baron Georg Frederik van Schwartzen­berg thoe Hohenlansberg. Als zodanig was hij behulpzaam bij het samenstellen van het Groot Plakkaat- en Charterboek van Fries­land (1783-1795), daarna stadssecretaris van Franeker en Sneek en president van de Rechtbank van Sneek (1811-1819). 

Zie ook de blog van 28 juli.

19 augustus, weer op wacht

19. Augustus. Niets nieuws. Wij moeten hier een zware dienst doen, dewijl wij om de derde nagt den wagt moeten betrekken. Ongedierte van vlooijen en wandluizen laten ons in dese morsige wagt geen rust nog duur.

Gerardus Emaus de Micaut, Soldaten in een dorp, 1813-1863. Rijksmuseum Amsterdam, RP-P-1884-A-8267 Publiek domein.

18 augustus,verkenning van St. Saulve

18. Augustus. Niets bijzonders. Gaan een wandeling in den omtrek doen en houden ons coffijhuis in ene her­berg, alwaar alle zondagen de bals champêtres1 onder eene daartoe expres vervaardigde tent wor­den gehouden. Doch thans hebben de Franschen boerinnetjes en boeren geen lust daartoe, dewijl het te vol militairen ligt. Men heeft hier aanzienlijke boerderijen of op zijn Fransch gezegd, fermes. Die menschen zijn hier zeer wellevend en vriendelijk en schijnen zeer met ons ingenomen. In dit dorp heeft men nog eene ouden abdij die thans onbewoond is. De ruïnes van eenen oude abdij2 zijn nog aanwezig en leveren een pittoresk gezigt. Men wandelt over dezelve henen, alles is met bomen en groen bewassen. Van binnen is meest alles ingevallen. De tuin is zeer groot en schijnt vrij wel aangelegd te zijn geweest, doch thans is alles wild en woest, daar de allées in het bosch meest alle zijn digtgewassen. Alles is door een hoge en sterke muur omgeven. Hier schreef ik mijn naam op ene der platanenbomen, agter de ruïne.

Joannes Pieter Visser Bender, Gezelschap bij de ruïne van de abdij van Rijnsburg, 1812 (detail). Rijkmuseum, RP-P-1937-428, Publiek domein

---

1 openluchtbal.

2 Saint-Saulve is genoemd naar de bisschop en heilige St. Salvius van Valencijn (of ook wel Angoulême), die op deze plek voor 741 tijdens een kerstening naar de Vlamingen is vermoord. Karel Martel zou het lichaam van de bisschop hebben laten begraven in de nabijgelegen St. Martinuskerk, die vanaf die tijd de St. Saulve werd genoemd. Vlakbij de kerk onstond de abdij Monasterium Sancti Salvii; http://nl.wikipedia.org/wiki/Salvius_van_Valencijn

17 augustus, een ander logement

17. Heden worden Nauta en ik gescheiden, dewijl ik bij mijn broeder, Van Schelle1 en Biersma2 ga logeren bij eene Monsieur Delralé Jozef, alwaar wij het heel goed hebben, zijnde een rijke of ten­minsten welgestelde boer. De familie bestaat uit man, vrouw, 2 lieve, aardige dogters, de oudste Aurelie en de andere Charlotte geheten, en een zoon van 10 à 11 jaren, een hubsche3 familie. 

De mama des huizes is zeer met ons ingenomen en wij zijn het niet minder met deze twee lieve meis­jes, die voor hare stand zeer wel zijn opgevoed en te Valenciennes hebben school gelegen. Ik heb thans het genoegen om op een goed bed te mogen slapen, het welk mij sedert Maing niet heeft morgen gebeuren.

Johan Hendrik Koelman, Twee jonge meisjes (1830-1887) Rijksmuseum, RP-T-1953-480, Publiek domein

---

1 Waarschijnlijk Gijsbert van Schelle (Leiden 1784-Vaassen 1846), in 1830-1838 ontvanger der Registratie te Dokkum. In 1838 hield hij daar boelgoed. Stierf ongehuwd.
2 Roelof Biersma (Mildam 1793-Heerenveen 1867), griffier bij de rechtbank te Heerenveen.

3 hübsch (Duits): aardig, plezierig.

16 augustus, op wacht

16. Augustus. Niet veel bijzonders voorgevallen.1 Ik had heden de wagt op de voorposten. Valanciennes legt maar een quartier uur gaans van ons en wij kunnen de Fransche schildwagten, zijnde douaniers, en Nationale guardes duidelijk zien staan. Onze hoofdwagt is in eene oude smederij en is vrij morzig. Gelukkig zijn hier twee goede herbergen, in eene van welke wij onze Sociëteit hebben opgerigt, bij Monsieur Fallij Jolie. Een leelijke schoelie van een Franschman, doch zijne dogter Mamzel Izabelle is zo veel te liever en een vriendelijke aardige meid. Het andere logement is van Monsieur Potin Fatin, dog hier is niet veel te doen. Onze colonel geeft ons hoop van eerstdaags permissie voor ons te zullen verkrijgen om naar Valen­ciennes te gaan.

Spotprent van een soldaat en een dienstmeid, getiteld De zeventiende beproeving, anoniem, 1828. Rijksmuseum, objectnr. RP-P-1906-5680, Publiek domein

---

[ii] Vanaf hier is een stuk van het Dagverhaal door Wumkes gepubliceerd in De Vrije Fries 23 (1915) 213-218, zie http://images.tresoar.nl/wumkes/periodieken/dvf/dvf-0356-1915-23.pdf.